Yapay Zekâ Asistanı

Yapay Zekâ Asistanı merkez sunucuya yerleşiktir. Sorunuzu kendi cümlelerinizle sorarsınız, örneğin "Hangi cihazlar haberleşmiyor, neden?". Asistan, okuma izniniz olan tesis verisinden yanıt verir. Ekran İzleme > Yapay Zekâ Asistanı menüsündedir; ayrıca her ekranda yan panel olarak açılır.

Asistanın yanıt verebilmesi için bir yapay zekâ hizmeti gerekir. Bir yönetici bunu Yönetim > Asistan ayarları altından ekler. Bkz. Asistanı kurun.

Nereden açılır

Yan panel, hangi ekranda olduğunuzu bilir. Paneli bir kaydın üzerindeyken açarsanız (örneğin bir cihazın sayfasında), sorunuzdaki "bu cihaz" o cihaz olarak anlaşılır.

1. Sorunuz.
2. Asistanın bu yanıt için okuduğu kaynaklar.
3. Yanıt; altında yapay zekâ hizmeti, model ve saat.
4. Yanıtı veren yapay zekâ hizmeti. Sorular arasında değiştirebilirsiniz.

Asistan neyi okur

Asistan yanıtı ezberden değil, merkez sunucudan verir. Her soruda gereken veriyi okur. Yanıtın üstünde, kullandığı her kaynak için bir etiket görünür.

Alarm geçmişi, alarm sayıları, vardiya ve hafta özetleri ile tekrar eden sorunlar bir dönemi aynı şekilde sayar: bir alarm, o dönemde oluştuysa ya da yeniden tetiklendiyse o döneme aittir. Üç gün önce oluşup bu sabah yeniden tetiklenen bir alarm bu sabahın alarmlarındandır. Böylece soruyu nasıl sorarsanız sorun sayılar tutar.

Takvime göre bir dönemi kendi cümlenizle sorun; örneğin "dün", "geçen hafta" ya da "pazartesi sabah vardiyası": asistan dönemin başını ve sonunu sizin saat diliminize göre hesaplar ve hangi dönemi kullandığını söyler. "Son 7 gün" ise şu ana kadar geriye doğru kayan bir aralıktır.

Merkez sunucunun kendisi cihazları duyamıyorsa (mesaj sunucusuna bağlı değilse, canlı bir veri akışı sürekli hata veriyorsa ya da birkaç dakika önce açıldıysa ve cihazlar henüz bildirmediyse) asistan cihazlara çevrim dışı demez, bunu söyler.

Asistan sizin izinlerinizle okur. Rolünüz bir cihazı göremiyorsa asistan da göremez. Bu durumda asistan, kaydın olmadığını değil, izinlerinizin dışında kalmış olabileceğini söyler. Tesisin bir bölümüyle sınırlı bir rol (bkz. Kullanıcılar ve roller) asistanı da aynı şekilde sınırlar: yalnızca o bölümün cihazları, alarmları, geçmişi ve kayıtları ile kendi Edge Gateway'lerinin günlükleri.

Parolalar, anahtarlar, belirteçler ve diğer gizli bilgiler hiçbir zaman okunmaz. Lisans bilgileri, ham telemetri satırları ve profillerin, kanalların ve veri hedeflerinin bağlantı ayarları da okunmaz.

Her yanıt nasıl kontrol edilir

Bir yanıt kesinleşmeden önce Proxus, yanıttaki her sayıyı, saati ve tarihi asistanın o yanıt için okuduklarıyla karşılaştırır: yukarıdaki kaynaklar, sorunuz ve konuşmadaki önceki yanıtlar. Saatler sizin saatinize göre karşılaştırılır. Kontrol başka bir yapay zekâ değil, düz bir eşleştirmedir; ücretsizdir ve her seferinde aynı sonucu verir.

• Bir değerin kaynağı yoksa asistana hangisi olduğu söylenir ve yanıtı yeniden yazar: değeri okur, düzeltir ya da çıkarır. Bu sırada panelde Yanıt okunan verilerle karşılaştırılıyor yazar; yeni yanıt ilkinin yerini alır ve altında Okunan verilerle karşılaştırıldı: asistan yanıtını düzeltti notu görünür.
• Bundan sonra da kaynağı bulunmayan bir değer kalırsa yanıt yerinde kalır ve altındaki uyarı o değeri listeler: Bu değerleri kendiniz kontrol edin.

"Yaklaşık iki gün" gibi sözcükler, bir adın parçası olan sayılar (Pres 4, S7-1500), liste numaraları, kod ve bağlantılar kontrol edilmez. Yeniden yazmak birkaç saniye sürer ve kısa bir soru kadar token harcar.

Onayınızla yapılan değişiklikler

Asistan değişiklik hazırlayabilir ama hiçbirini kendi başına yapmaz. Kendi cümlelerinizle isteyin, örneğin "Pompa 2'yi devre dışı bırak" ya da "1204 numaralı alarmı çöz, sensörü değiştirdik". Asistan, yanıtının altında bir öneri kartı gösterir:

• neyin değişeceği: her alanın şimdiki ve değişiklikten sonraki değeri (yeni kayıtta değerleri);
• kaydı kapattığınızda ya da sildiğinizde ona bağlı olanlar (değişiklik uyarısındaki listenin aynısı);
• rolünüz izin vermiyorsa ya da kaydın kurallarından biri sağlanmıyorsa, neden yapılamayacağı.

1. Ne değişiyor: her alanın şimdiki ve sonraki hali.
2. Kayıt kapatıldığında ya da silindiğinde ona bağlı olanlar.
3. Kararınız.

Değişikliği yapmak için Onayla ve uygula (silmede Onayla ve sil), vazgeçmek için Reddet düğmesini seçin. Kararı yalnızca soran kişi verir ve bir kez verilir.

Asistan parola, anahtar ya da başka bir gizli bilgiyi hiçbir zaman girmez. Yöneticileri, yönetici rollerini ve kendi hesabınızı değiştirmez; platformun kendi yazdığı kayıtlara (dağıtımlar, istatistikler, günlükler) dokunmaz.

Onay verdiğinizde değişiklik sizin izinlerinizle ve kaydın kendi kurallarıyla yeniden yapılır; kaydı kendi ekranında kaydetmişsiniz gibi. Kayıt, asistan öneriyi hazırladıktan sonra değiştiyse hiçbir şey yazılmaz ve kart bunu söyler; yeni bir öneri için yeniden sorun. Değişiklik geçmişi değişikliği sizin adınızla, kaynak olarak da "AI Assistant · conversation N" ile kaydeder (yeni addan önceki değişikliklerde "Copilot · conversation N" yazar).

Makine ekleme

Örneğin "Bilgisayarımda bir OPC UA sunucusu var, cihaz olarak ekle ve simülasyon verilerini oku" deyin. Asistan, makineyi okuyacak Edge Gateway üzerinden cihaz sihirbazının düğmelerini kullanır:

1. Sunucuyu bulur (OPC UA ve MTConnect için Sunucuları keşfet) ya da diğer protokollerde adresi dener (Bağlantıyı test et). Keşif, Edge Gateway'in kendi makinesine ve verdiğiniz adrese bakar; sunucu başka bir yerdeyse Edge Gateway'in bütün ağını taramasını isteyin (daha yavaş). Bunlar yalnızca okur, onay gerektirmez.
2. OPC UA'da sunucunun klasörlerini açar ve istediğiniz değişkenlerin güncel değerlerini gösterir.
3. Cihazı tek bir kartta önerir: Edge Gateway, protokol, bağlantı parametreleri ve veri noktaları. Onayla ve uygula, cihazı sihirbazın Kaydet ve doğrula düğmesi gibi kaydeder: önce profili, sonra açık durumdaki cihazı. Cihaz hemen okumaya başlar. Geri al cihazı ve profilini kaldırır. Bir kart en çok 50 veri noktası alır; kalanları ardından isteyin.

Veri noktası adları bir harfle başlamalı ve yalnızca harf, rakam ve _ içermelidir (örneğin DischargePressure_raw), çünkü işlem akışları, fonksiyonlar ve kurallar bir değeri adıyla okur. Birimi ya da ölçeği asistan yanıtında söyler.

Güvenli bir OPC UA uç noktasında (Sign ya da Sign and Encrypt) Edge Gateway ile sunucunun önce birbirine güvenmesi gerekir. Edge Gateway sunucuya henüz güvenmiyorsa asistan sunucunun sertifikasına güvenmeyi önerir. Kart sertifikayı ve SHA-1 parmak izini gösterir, siz de iki kez onaylarsınız. Bunun için Soru sorabilir, değişiklik önerebilir ve işlem çalıştırabilir erişimi gerekir. Sunucunun da kendi ayarlarında Edge Gateway'in sertifikasına güvenmesi gerekir; asistan bunun parmak izini size verir. Güvenilen bir sertifika, o sunucunun bütün Edge Gateway'lerle konuşmasına izin verir ve güven asistandan geri alınamaz: geri çekmek için sertifikayı Sertifika deposunda reddedin. Kullanıcı adı ve parola isteyen bir sunucuyu cihaz sihirbazında eklersiniz, çünkü asistan parolalarla hiç ilgilenmez.

Asistan bunu Soru sorabilir ve değişiklik önerebilir (ya da daha geniş) erişimi olan ve cihaz ile cihaz profili oluşturabilen rollere sunar.

İşlem akışı kurma

Örneğin "Mikserde HR01'i 10'a böl ve HR01_scaled adıyla yeni bir veri noktası olarak sakla" deyin. Asistan işlem akışını işlem akışı oluşturucusunun yaptığı gibi kurar: hedefi ve adımları oluşturucunun kendi listesinden seçer, Ne zaman, Kapsam, Adımlar ve Sonuç bölümlerini doldurur ve akışı oluşturucuya denetletir. Oluşturucunun önizlemesinin her cihazın son değerleriyle ne gösterdiğini söyler, ardından akışı tek bir kartta önerir.

Asistan alarmları bir mühendis gibi tasarlar: gürültülü bir değer için ölü bantlı sınır kullanır, makinenin çalışmasına bağlı bir koşula da süre verir; böylece kalkış anındaki dalgalanma alarm açmaz. Bu şekilde kurulmuş bir akışı değiştirmek için asistana değiştirmesini söyleyin: akışı okur ve yeni halini tek kartta önerir, her bölümün önceki ve sonraki halini gösterir. Değişiklik taslağa yazılır ve geri alınabilir; çalışan revizyon, akış yeniden yayınlanana kadar değişmez.

Onayla ve uygula, akışı hikâyesiyle birlikte taslak olarak kaydeder. Akış, oluşturucuda kendiniz kurmuşsunuz gibi açılır ve değiştirebilirsiniz. Taslak çalışmaz. Asistan ardından akışı önce Denemede, sonra Canlı'da yayınlamayı önerir; her biri ayrı bir karttır ve Canlı yayın iki kez onay ister. Geri al, hiç yayınlanmamış bir taslağı siler.

Bir işlem akışı en çok 12 adım ve sonuç içerir. Asistan bunu Soru sorabilir ve değişiklik önerebilir (ya da daha geniş) erişimi olan ve işlem akışı oluşturabilen rollere sunar. Yayınlamak bir işlemdir; bu yüzden Soru sorabilir, değişiklik önerebilir ve işlem çalıştırabilir erişimi ve yayın düğmesinin yeteneği gerekir: Deneme için Pipeline dene, Canlı için Cihaza yaz (bkz. İşlemler).

Form kurma

Örneğin "Operatörlerin hat duruşu bildirmesi için bir form yap: neden, kaç dakika sürdüğü ve yarım saatten uzun sürdüyse bir not" deyin. Asistan form bileşenlerini, hazır şablonları, ortak seçim listelerini ve bu sunucudaki rolleri okur, formun tamamını İngilizce ve Türkçe yazar ve form tasarımcısının kontrollerine baktırır. Kart formun düzenini, bölümlerini ve alanlarını, kurallarını, kimin doldurup kimin onaylayacağını gösterir; tasarımcının reddedeceği bir hata kartı durdurur, bir uyarı kartla birlikte gösterilir.

Onayla ve uygula, formu taslak olarak kaydeder; taslak Varlık yapısı > Formlar ekranında kendiniz tasarlamışsınız gibi açılır. Taslak doldurulamaz: hazır olduğunda tasarımcıda yayınlayın. Geri al taslağı siler.

Bir formu değiştirmek için asistana değiştirmesini söyleyin: taslağı okur ve yeni halini, eklenen, değişen ve kaldırılan alanlarla değişen ayarları listeleyen tek bir kartta önerir. Değişiklik taslağa yazılır ve geri alınabilir; operatörler, siz yeniden yayınlayana kadar yayınlanmış sürümü doldurmaya devam eder.

Asistan bunu Soru sorabilir ve değişiklik önerebilir (ya da daha geniş) erişimi olan ve form oluşturabilen rollere sunar. Her rol, açabildiği formları ve kayıtları sorabilir.

İki kez onay

Bazı değişiklikler Onayla ve uygula'dan sonra ikinci bir onay ister. Kart nedenini söyler:

• bir şey siliniyor (silme geri alınamaz);
• bir kayıt kapatılıyor ve ona bağlı olanlar var (kart bunları listeler);
• tek seferde beş ya da daha çok kayıt değişiyor;
• değişiklik kimin neyi yapabildiğini ya da tüm platformu etkiliyor (kullanıcılar, roller, UNS izinleri, sertifikalar, ayarlar, marka ayarları, yapay zekâ hizmetleri ve izin verilen rolleri).

İşlemler

Soru sorabilir, değişiklik önerebilir ve işlem çalıştırabilir erişimi olan roller (bkz. Asistanı kurun) asistana aynı onay kartıyla düğmelere de bastırabilir. Her biri, ekranındaki gibi düğmenin yeteneğini gerektirir:

Onayla ve çalıştır, düğmeye sizin izinlerinizle basar; kart sonucu gösterir. Bir işlem geri alınamaz. Tesise ya da Edge Gateway'lere etki eden işlemler (Canlı yayınla, geri al, dağıt, dağıtımı kaldır, şablonlar, erişim iptali, sertifikalar) ikinci bir onay ister. Dosya, tasarımcı ya da kişinin kendi kararını gerektiren düğmelere (dışa aktarma, içe aktarma, Edge Gateway terminali, parolalar, lisans) asistan hiçbir zaman basmaz.

Geri alma

Kayıt oluşturan ya da değiştiren, uygulanmış bir değişikliğin kartında Geri al düğmesi vardır. Geri almak, değişikliğin oluşturduğu kayıtları siler ve değiştirdiği alanları eski değerlerine döndürür; tek adımda ve yine sizin izinlerinizle. Asistandan sonra biri bu alanlardan birini değiştirdiyse hiçbir şey geri alınmaz ve kart bunu söyler. Silmeler ve alarm kararları geri alınamaz; kart bunu onaydan önce söyler.

Önerilerin süresi

24 saat içinde onaylanmayan bir önerinin süresi dolar, çünkü tesis o arada değişmiş olabilir. Kartında Süresi doldu yazar. Yeni bir öneri için yeniden sorun.

Öneriler

Sohbet sekmesinin yanındaki Öneriler sekmesi, arka plan kontrollerinin kimse sormadan bulduğu, bakılması gereken konuları listeler. Asistanı kullanabilen herkes, görebildiği kayıtlarla ilgili önerileri görür: tek bir tesisle sınırlı bir rol yalnızca o tesisin cihazları ve Edge Gateway'leriyle ilgili önerileri görür. Tüm tesisi kapsayan bir öneri (sahibi olmayan açık alarmlar) yalnızca tüm tesisi gören rollere gösterilir. Kontroller sabit kurallardır: siz bir öneride Asistana sor düğmesini seçene kadar yapay zekâ hizmeti kullanılmaz ve hiçbir veri merkez sunucudan çıkmaz.

1. Seviye ve bulunan durum.
2. Önerilen sonraki adım.
3. İlk ve son görüldüğü zaman ve yapabilecekleriniz.

Her öneri bir uyarıdır; acil olduğunda kritik olur: bir kural alarmını bir günde 50 kez ya da daha çok açtıysa, sahibi olmayan alarmlardan biri kritikse, bir Edge Gateway'in bağlantısı 10 kez ya da daha çok koptuysa, bir sertifikanın 7 günü ya da daha azı kaldıysa veya bir hizmet bütçesinin tamamını harcadıysa. Bir bildirim kanalı yalnızca kritik olanları gönderebilir (aşağıya bakın).

Aynı anda en çok 15 takılı ve 15 olağandışı değer listelenir; en belirgin olanlar önce.

Alarmlar, Edge Gateway bağlantıları ve sertifikalar 15 dakikada bir, veri noktası değerleri saatte bir kontrol edilir; ilk kontrol merkez sunucu açıldıktan 3 dakika sonra çalışır. Şimdi kontrol et kontrolleri hemen çalıştırır. Bir öneri, koşulu ortadan kalkınca kendiliğinden kapanır; kapanan öneriler 30 gün sonra silinir.

Her öneri neden çıktığını söyler ve bir sonraki adımı önerir:

• Asistana sor, öneriyle ilgili bir konuşma başlatır. Asistan kayda bakar ve onayınıza sunmak üzere bir değişiklik hazırlayabilir.
• 1 gün ertele, öneriyi yarına kadar gizler. Koşul sürüyorsa geri gelir.
• Kapat, öneriyi koşul sürdüğü sürece gizler.

Ertelemek ve kapatmak öneriyi herkes için gizler; bu yüzden bu düğmeler ve Şimdi kontrol et yalnızca yöneticilerde görünür.

Bekleyen öneri varken sağ üstteki asistan düğmesinde bir nokta görünür; ipucunda da sayısı yazar.

Asistan önden gider

• Rehberli kurulum: İlk makineyi bağlamak, ilk alarm kuralını ya da ilk panoyu kurmak istediğinizi söyleyin. Asistan nerede olduğunuzu kontrol eder (Edge Gateway bağlı mı, profil var mı, veri geliyor mu…), sıradaki adımı ekranı ve doküman sayfasıyla söyler, gereken kayıtları onayınıza sunmak üzere hazırlar.
• Vardiya ve hafta: "Gece vardiyası nasıldı?" son 8 saati (ya da son haftayı) verir: haberleşmeyen cihazlar, bağlı olmayan Edge Gateway'ler, önceki dönemle karşılaştırmalı alarmlar, en çok alarm üreten kurallar ve cihazlar. Aynı özet zamanlanmış olarak e-postayla da gönderilebilir: bkz. Planlı rapor gönderimi.
• Tekrarlayan sorunlar: "Sürekli ne bozuluyor?" aynı cihazda tekrar eden alarmı, bağlantısı sık kopan Edge Gateway'leri ve yeniden açılan önerileri bulur; her gün aynı alarmı onaylamak yerine kalıcı bir çözüm önerir (örneğin alarmdan önce bekleme süresi, önce geçmiş veride denenmiş).
• Önerileri kanala göndermek: Yeni öneriler e-posta, Teams ya da başka bir kanala gönderilebilir: bkz. Bildirim kanalları.

Yapmadıkları

Panoları açmaz, rapor çalıştırmaz ve telemetri veritabanını SQL ile sorgulamaz. En çok 90 gün geriye okur; daha uzun dönemler için Trend çalışma alanı ekranını kullanın.

Konuşmalar

• Yeni konuşma boş bir konuşma açar. İlk soru, konuşmanın başlığı olur.
• Bir konuşmaya devam etmek için onu seçin. Asistan o konuşmadaki soruları ve yanıtları, son 40 mesaja kadar hatırlar; yeni bir konu için yeni bir konuşma açın. Tesis verisini her soruda yeniden okur; yanıtlar güncel değerleri kullanır.
• Konuşmanın üstündeki liste, yanıtı hangi yapay zekâ hizmetinin vereceğini seçer. Yalnızca yöneticinin etkin bıraktığı hizmetler listelenir. Sorular arasında değiştirebilirsiniz.
• Konuşmayı sil, onay verdikten sonra konuşmayı kaldırır.
• Durdur, hâlâ yazılmakta olan bir yanıtı keser.

Konuşmalar, biri silene kadar merkez sunucuda saklanır. Kendi konuşmanızı yalnızca siz sürdürebilir ya da silebilirsiniz. Yöneticiler Herkesin konuşmalarını göster ile bütün konuşmaları okuyabilir, ancak başkasının konuşmasına yazamaz. Asistan bu notu konuşmaların yanında gösterir.

Saklananlar: sorularınız, yanıtlar, asistanın kullandığı her kaynağın adı, her öneri ve verdiğiniz karar ve varsa hata. Asistanın okuduğu verinin kendisi saklanmaz.

Sınırlar

Asistan, yanıtlar hızlı ve ucuz kalsın diye okuduklarını kısa tutar:

Dil ve saat

Siz başka bir dilde yazmadıkça asistan, merkez sunucu arayüzünün dilinde yanıt verir. Saatler tarayıcınızın saat diliminde gösterilir.

Yanıt gelmediğinde

Hata konuşmada kalır. Böylece bir sorunun neden yanıtsız kaldığını sonradan görebilirsiniz.

Güvenlik

Cihaz adları, alarm metinleri ve diğer tesis verileri insanlar tarafından yazılmış ya da makinelerden gelmiştir. Asistan bunları veri olarak ele alır ve içlerine yazılmış talimatlara uymaz. Yanıtlar HTML olmadan gösterilir; yalnızca web bağlantıları (http ve https) tıklanabilir kalır. Yanıtlar hiçbir zaman resim yüklemez: bir resim kendi adresini tıklanmadan açardı; bu yüzden yanıttaki bir resim, açıp açmamak size kalan bir bağlantı olarak gösterilir. Özet e-postaları için de aynısı geçerlidir.

Merkez sunucu tesisin nasıl bağlandığının resmini oluşturamazsa asistan "sorun yok" demez, bunu söyler: o sırada sağlık kontrolleri, bağımlılıklar ve veri durumları okunamaz; özet e-postası da yapılandırmanın kontrol edilemediğini yazar.

Sonraki adımlar

• Asistan ayarları: asistanın yanıt vermek için kullandığı yapay zekâ hizmetini ekleyin ve sınırlarını belirleyin.
• MCP sunucusu: kendi yapay zekâ ajanlarınızın tesis modelini aynı izinlerle okumasını sağlayın.